Trong suốt 2 ngày cuối tuần vừa rồi, đây là những gì mình và 10 anh, chị, bạn học cùng nhau. Mình đã có một số đúc kết thế này:

—-

1- Loại doanh nghiệp gì thì KHI NÀO họ sẽ ƯU TIÊN cho phòng ban nào?

Có 4 giai đoạn của 1 doanh nghiệp: Khởi nghiệp, Phát triển (Growth), Trưởng thành và Chuyển đổi. Ở mỗi giai đoạn, các doanh nghiệp sẽ có mỗi ưu tiên khác nhau.

Ví dụ như 1 doanh nghiệp trong giai đoạn khởi sự, họ có thể sẽ cần những nhân sự có thể làm nhiều vị trí cùng lúc, có thời gian, có thể ”all-in” cùng họ.

Hay một danh nghiệp đang trong giai đoạn ”growth” thì cần người về làm được ngay, có khả năng giải quyết vấn đề gọn, hiệu quả và có thể tạo được quy trình cho họ nữa.

Doanh nghiệp đã trưởng thành thì họ có thể hoàn thiện phần lớn các quy trình, sản phẩm, mình vào sẽ cần là người phù hợp với những giá trị, cách thức đã được định hình đó.

Lại có trường hợp 1 doanh nghiệp đã trưởng thành, nhưng có vài sản phẩm/ công ty con/ phòng ban vẫn hoạt động và có xu hướng tuyển người lẫn vận hành như giai đoạn growth.

Việc tìm hiểu (có thể suy xét các yếu tố từ báo cáo tài chính công khai, các yếu tố phi tài chính như thời gian, trao đổi với các nhân sự đã hay đang làm,,..) sẽ khiến mình đâu đó hình dung được hiện tại mình đang có khả năng lẫn mong muốn làm cho loại hình doanh nghiệp nào, tăng khả năng ứng tuyển là trúng.

Bên cạnh đó, khi nói về chuyện lương lẫn phúc lợi, nếu mình ưu tiên lương thì doanh nghiệp giai đoạn ”growth” có thể sẽ có nhiều không gian cho mình đề xuất hơn, nếu mình giải quyết đúng được cái họ quan tâm. Còn ở doanh nghiệp trưởng thành khi khung lương cấp bậc đã rõ ràng (hoặc deal mức trần trong hạn mức cố định), thì khá khó để vượt rào, các cấp cao hơn thì đâu đó trao đổi về phúc lợi có thể sẽ khả thi.

Mình nhận ra rằng đi làm mà chỉ xét ngành, nghề nhưng lại thiếu xét về loại hình doanh nghiệp thì sẽ rất chật vật. Mình nhận ra bản thân trước giờ luôn bị thu hút bởi doanh nghiệp ở giai đoạn khởi nghiệp chuyển bước lên growth. Họ có chính sách thoáng, công việc đa dạng linh hoạt đủ để mình trải nghiệm, lương bổng đưa ra cũng hấp dẫn, nhân sự cũng rất ”chiến”. Mình cũng có cái cốt cách đó trong người, thành ra ứng tuyển là trúng hoặc được nhìn trúng.

—

2- Ngành nào trong chu kỳ kinh tế tăng giảm sẽ bị tác động nhiều, ít hơn?

Cái này nghe thoạt đầu rất vĩ mô, không liên quan gì đến người làm thuê. Mình lại thấy quá liên quan. Việc biết được sắp tới công ty mình đang làm, ngành đang nhắm tới thuộc nhóm ảnh hưởng nhiều hay ít trong chu kỳ sẽ giúp mình có được sự chuẩn bị tốt hơn.

Ví dụ khi tình hình kinh tế chung đang có nhiều biến động, mọi người dần thắt chặt chi tiêu thì ngành hàng tiêu dùng, y tế, thực phẩm sẽ ít bị ảnh hưởng so với giải trí. Việc mình làm trong những công ty thuộc nhóm ngành này và công ty còn là dạng doanh nghiệp trưởng thành (ý 1 có nói) nữa thì mình sẽ an toàn hơn.

Tuy nhiên cần xét nữa không có nghĩa người ta sẽ dẹp hết công ty giải trí, mà sẽ hạn chế hơn trong chi tiêu vì lúc này doanh nghiệp sẽ ưu tiên tồn tại, thì 1 số vị trí và phòng ban sẽ khó có lương thưởng, tuyển mới hoặc thậm chí sa thải để cắt giảm chi phí.

Lại tuy nhiên, những công ty này có thể sẽ có những sản phẩm giải trí mới phù hợp với quỹ thời gian lẫn tài chính eo hẹp của đám đông hơn, thì khi này các đầu công việc, vị trí liên quan đến đối mới, sáng tạo,.. có thể sẽ được săn đón nhiều.

Biết, hiểu, phán đoán về chu kỳ kinh tế là một việc không dễ làm. Cần học, cần trao đổi, cần hỏi, cần đọc, cần trải nghiệm, cần nhiều thời gian hơn chứ không chỉ 16 tiếng học. Tuy nhiên việc có hình dung được chu kỳ kinh tế có thể liên quan đến ngành nghề mình đã, đang và sắp làm, sẽ khiến mình có thể thuận lợi hơn trong việc ứng tuyển một số vị trí.

—

3) Sẽ có 4 nhóm công việc mang 4 đặc tính chính sau đây: Thúc đẩy, Đổi mới sáng tạo, Duy trì và Kết nối.

– Thúc đẩy (Tập trung tăng trưởng, doanh thu, hiệu suất, ra quyết định nhanh, chịu áp lực KPI): Sales Executive, Business Development, Growth Marketing
– Đổi mới sáng tạo (Tạo ý tưởng mới, sản phẩm mới, thử nghiệm và chấp nhận rủi ro): Product Manager, UX/UI Designer, R&D Engineer
– Duy trì (Đảm bảo vận hành ổn định, chính xác, tuân thủ quy trình): Kế toán, HR Operations, Quality Assurance (QA)
– Kết nối (Giao tiếp, phối hợp, xây dựng và duy trì mối quan hệ): Customer Success, Account Manager, HR Business Partner (HRBP)

Ví dụ và diễn giải trên chỉ mang tính chất minh hoạ, mỗi công ty mỗi vị trí sẽ có những ưu tiên khác nhau. Tuy nhiên, để khái quát hoá mang tính ứng dụng được cho 1 cá nhân mình thấy rằng vẫn hoàn toàn có thể.

Việc xác định 4 nhóm công việc như này, kèm đòi hỏi, đặc tính cho từng nhóm sẽ giúp mình liên kết được với sự hiểu biết của bản thân từ đó lựa chọn 1 số nhóm công việc phù hợp cho mình.

Phù hợp là 1 phần, phần còn lại giải quyết câu hỏi: Làm trong nhóm nào hoặc nên phát triển thêm nhóm nào để có khả năng tăng thu nhập khi làm thuê tốt hơn?

Ví dụ mình làm công việc nhóm Thúc đẩy là chính, tuy nhiên việc duy trì những phạm trù về Kết nối sẽ giúp mình về số tốt hơn. Doanh nghiệp không chỉ đang mua cái khả năng đẩy số của mình mà khả năng đẩy số nhanh, chắc tay đến từ các mối quan hệ mình đã xây. Trên cơ sở này, việc mình yêu cầu mức lương kịch trần là fair-play cho 2 bên.

Việc phối hợp thêm những năng lực mình có từ nhánh công việc duy trì kèm đổi mới sáng tạo khiến mình có khả năng gia nhập các công ty giai đoạn trưởng thành cần sự đổi mới. Vì quy trình họ đã có, và họ có thể lại muốn tới bước chuyển đổi, thì cần nhân sự có những nhóm năng lực mix như thế chẳng hạn.

—

4) Khi ứng tuyển, công ty KHÔNG CHỈ chọn mình vì chuyên môn-kỹ năng, mà còn là hình ảnh địa vị xã hội kèm cảm giác mình mang lại cho họ

Mình ứng tuyển cho 1 công ty, nhưng vòng đi vòng lại vẫn là chuyên mình nói chuyện với con người. Với HR, sếp. Có sẵn bộ hồ sơ có chuyên môn, kỹ năng là giỏi rồi, mà mình cần chủ ý cách ăn nói, lúc xuất hiện để có kết nối về mặt cảm xúc (thiện cảm tốt).

Chưa đủ, ”hình ảnh địa vị xã hội” không phải việc là con cháu nhà ai, mà là ở những trường, công việc, vị trí mình chọn trước đây nó có HỢP với công ty mình nhắm tới hay không. Mình nhắc lại, là có HỢP hay không. Loại công ty mình làm, văn hoá và thói quen của nó, rồi nhóm khách hàng mình từng tiếp xúc nó có HỢP với công ty mới không? Cái thể hiện bên ngoài của mình có hợp với hình ảnh nhân sự họ đang tìm kiếm/ thường xuyên xây dựng trên truyền thông hay không?

Nếu suy xét thêm các yếu tố này, mình sẽ chỉ chọn các công ty hợp với hệ giá trị của mình, với hình ảnh xã hội mình chọn trở thành, không cần cố gắng gồng cứng người cho những điều vốn đã không thuộc về nhau.

—

Trên là 5 điểm ngắn gọn mình đã học được trong 16 tiếng qua. Còn nhiều điều hay ho khác nữa, mình sẽ bẻ nhỏ thành các bài viết ngắn khác.

Mình cảm thấy hết sức thú vị trong lớp lần này. Mình rất thích việc học có sự gợi mở để mình tự tư duy tiếp, có 1 số lớp mình tham gia là để có công cụ cầm tay chỉ việc làm này làm kia, nhưng có những lớp mình tham gia để sửa soạn cách nghĩ, cách tiếp cận và định hướng cách nghĩ cho bản thân và lớp này đã làm được việc đó.

Cảm ơn anh Minh Nhật Thứ Hai đã dẫn dắt hết sức tận tâm, cùng 10 anh chị em bạn dì có những đóng góp nội dung rất thú vị, hữu ích để mình học thêm từ mọi người.

Học xong mình càng được củng cố một niềm tin rằng chuyện đi làm nếu nó đang làm khó bạn lâu quá, làm bạn mệt dữ quá thì có lẽ điều gì sai sai đã và đang diễn ra rồi. Việc đi làm, nó nên là việc mình thể hiện giá trị, đóng góp cho một hệ giá trị chung phù hợp, khiến mình thấy vui, thấy kết nối, thấy hạnh phúc. Trắc trở là có, nhưng nếu 24/7 toàn trắc trở, thì kì thực quá sức là mệt mỏi.