Đó là mình đấy. Bài này mình sẽ nói về việc cần cù là gì và cần cù như thế nào để đạt được điều mình muốn.

Nếu nói rằng thông minh là việc một người ngay từ bé cho đến lớn rất lanh lẹ, học hành tinh thông cái gì cũng nhanh hơn người khác, giỏi tất cả các môn học Toán Lý Hoá, hoặc ngoại ngữ, hoặc có bộ môn năng khiếu đàn hát múa, hay chơi trò giải đố luôn thắng, đấu trí cũng thế, hoặc rất khoẻ mạnh, chỉ cần gia đình hỗ trợ thêm 1 chút là dành được rất nhiều học bổng.

Thì tất cả những mô tả trên, đều không phải mình.

Năm lớp 7 mất 2-3 tháng chỉ để học được môn Tin học (gõ văn bản, copy paste,..), tiếng Anh học nhiều năm cứ chầm chậm bò bò dù đổi nhiều phương pháp, thầy cô. Toán Lý Hoá chưa bao giờ tự thân ngoi lên quá điểm 7. Không giỏi môn năng khiếu nào. Học cái gì cũng rất chậm hơn người khác. Cái giỏi duy nhất là nói chuyện, chơi mấy trò đơn giản (bắn bi, tạt hình,..) chứ mấy trò khó hơn (ô ăn quan, XO,..) là hơn 80% sẽ thua. Không có tính toán nhanh bằng người ta. Thậm chí ngồi nghe ai đó giải thích luật chơi game, khi mọi người đã hiểu, mình vẫn không hiểu đây là gì.

Hồi năm 17 tuổi, mình nhận ra những điều trên và cũng thấy thế giới xung quanh mình mọi cơ hội, công việc, học hành đều ủng hộ nhiều cho những bạn có những sự thông minh ấy.

Thôi xong, lúc ấy mình nhận ra mình phải lấy cần cù bù thông minh thôi.

—

Cần cù (theo mình) là gì?

Là sự chăm chỉ, kiên trì, bền bỉ bất chấp điều kiện, thời gian, tâm trạng, nguồn lực.

Như mọi người, mình cũng có nhiều mục tiêu cho sự nghiệp, học tập và bản thân. Để chọn ra mục tiêu nào hợp với mình thì đã khó (một hành trình dài tìm hiểu, thử, thêm, bớt, hỏi, trải nghiệm), tìm xong rồi tới bước hình dung sẽ làm gì, nghĩ ra sao, gặp ai để dần đạt được mục tiêu đó còn khó hơn. Đối với người không lanh lẹ (nghĩ logic, rõ ràng, học ngoại ngữ nhanh, nhớ các hàm đánh số,..) như mình còn khó hơn hơn nữa. Do vậy, mình đã:

1- Vẫn chọn mục tiêu. Nhưng làm rõ hơn phần nguồn lực (mình đang có gì, mình cần gì), để một khung thời gian thực tế hơn (ví dụ thay vì chạy theo mục tiêu 6 tháng lên band 7.0 IELTS thì mình sẽ đặt câu hỏi hiện tại mình ở band nào, tốc độ và phong cách học ra sao, rồi tính ra thời gian có thể là 1 năm hay 1.5 năm). Trong hành trình hướng tới mục tiêu, mình cũng gom góp thêm nguồn lực để bản thân dần đi nhanh hơn (quen nhiều người tốt hơn, biết cách làm việc nhanh gọn đúng hơn).

2- Vẫn chọn cách thức đạt được mục tiêu. Nhưng thay vì chỉ tập trung học (vì biết rằng mình học chậm), thì mình sẽ tận dụng thế mạnh bản thân như việc không ngại, mồm miệng lanh lẹ để hỏi thăm tham gia các hội nhóm, để tăng thời gian thực hành hơn. Cũng không ngại việc thay đổi cách thức khi thấy quá sức hoặc làm hoài không được. Chịu khó nghiền ngẫm, quan sát xem người khác có cách học/ cách làm thế nào, ghi chú lại, ứng dụng rồi chỉnh lại cho hợp với mình.

3- Ghi chép nhiều hơn. Trong quá trình học, thay vì người ta học xong lúc 21h và đi chơi, mình chịu khó dành thêm 30 phút ghi lại hôm nay học được gì, cái gì hiệu quả, cái gì không, cái gì sẽ giữ và làm tiếp, cái nào bỏ không làm nữa do không hợp. Cứ ghi chép liên tục 30 ngày, 365 ngày, 2 năm, 5 năm, 7 năm, 9 năm. Ghi một hồi sẽ dần nhớ bài được, sẽ biết được cần gì.

4- Sống với sự khó chịu nhiều hơn (trong những khoảng thời gian cụ thể).

Có 1 câu nói khá nổi tiếng và mình cũng khá thích là ‘’discomfort is the price to gain get fulfilling life’’ (Sự khó chịu, thử thách và những cảm xúc tiêu cực là cái giá phải trả để có được một cuộc đời trọn vẹn và ý nghĩa). Mình sẽ mượn tạm câu này để diễn giải tiếp.

Khi ngồi trong 1 lớp 30 người, giáo viên giảng lần 1, 15 người hiểu. Giảng lần 2, 25 người hiểu. Giảng lần 3, 29 người hiểu. 1 người còn lại là mình, mình vẫn không hiểu bài.

Thì cái “discomfort” (sự khó chịu, tiêu cực) đầu tiên xuất hiện. Mình nóng cả mặt, sợ bị phát hiện không hiểu, phải tỏ ra hiểu liền.

Về nhà, bạn bè dành 30 phút làm bài xong rồi rủ đi bơi, mình kêu ‘’ôi lười lắm không đi đâu’’, thực tế là ở nhà coi lại bài, dành thêm 3 tiếng để dần hiểu đây là cái quái gì. Cái ‘’discomfort’’ thứ 2 xuất hiện (sự bứt rứt, cảm thấy bất công quá sao nó được đi chơi, mình vẫn chưa xong, mình đù thế không biết).

Làm quá trời, nộp bài nhận điểm vẫn thấp hơn, có khi thấp nhất lớp. “Discomfort” lần 3 xuất hiện, cảm giác uất ức, bắt đầu thấy nản. Đủ thứ cảm xúc xuất hiện, suy nghĩ rằng chắc cả đời mình không bao giờ khá được môn này. Nhưng quyết không bỏ cuộc, thức 1 đêm, 2 đêm, 3 đêm,.. Và 100 lần “discomfort” lại xuất hiện (sự nghi ngờ bản thân, đánh đổi giờ chơi giờ ngủ, không được coi FB Tốp tốp, không phim ảnh) liên tục trong hành trình mình học.

Cuối cùng, mình qua môn. Điểm vẫn trung bình chứ không cao nhất lớp như trong phim hay chiếu (kiểu cố gắng xong cuối cùng top 1). Nhưng nhìn lại buổi 1, mình đã bước 1 quãng khá xa. Thế là môn thứ 2, biết cách học, khá hơn rồi, “discomfort” vẫn còn, mà ít đi, mình học nhanh hơn,… Mọi thứ cứ lặp lại như vậy 1 khoá, 2 khoá, 10 khoá, 5 năm, 9 năm,.. Tới khi nhìn lại cái môn đã từng làm mình quằn quại đó, chỉ còn là vấn đề bé chút xíu, “discomfort” vẫn còn, nhưng cho những bài toán lớn hơn.

Đó, chính là sống với sự khó chịu nhiều hơn. Quằn quại hơn. Lâu hơn. Khó hơn. Cần cù nó vậy, những ngày ghét cả TG, cũng phải duy trì việc học, việc làm. Không có đổ thừa cho trời nóng, trời lạnh, máy yếu. Cứ bò bò đi tiếp. Dần dần từ là người ngồi 1 góc phòng không ai để ý dù đến sớm hay muộn, cho đến người bước qua 1 căn phòng khác thật dõng dạc mà cũng không cần quan tâm có ai đang để ý không, vì đó là lúc nhận rõ giá trị của mình xứng đáng và phù hợp nhất ở đâu.

—
Công bằng mà nói, mình có lợi thế và có sự thông minh dạng khác, là về giao tiếp. Giao tiếp kiểu không ngại nói chuyện, trò chuyện, bắt đầu, dẫn dắt lẫn kết thúc cuộc trò chuyện mà phần lớn mọi người đều thoải mái, vui vẻ.

Tính tình cũng hài hước 1 chút, thành ra cũng dễ gần, dễ chơi.

Tuy nhiên những lợi thế trên lại không phải cái ‘’chuẩn’’ của xã hội, mà mãi lớn đùng như bây giờ mình mới nhận ra cái khác biệt và kiểu thông minh riêng này. Rồi mới dần tận dụng nó cùng với hành trình cần cù trên và làm mọi thứ trở nên tuyệt vời hơn.

—

Mình không phải là người cần cù nhất. Mình là người cần cù hơn, hơn bản thân hôm qua, năm ngoái, 5 năm trước.

Chúc các bạn sớm tìm được lý do khiến bản thân muốn cần cù.