Mình đã nghe tầm 20 câu chuyện của các bạn từ 23-30 tuổi nói rằng họ không còn thấy vui, thấy hạnh phúc, thấy được chú ý, thấy hào hứng hừng hực khi làm dự án cộng đồng hay làm việc nữa.
Họ đã từng như ở đỉnh sự nghiệp vào những năm 18-21, được công ty săn đón, được mạng xã hội tung hô, ứng tuyển gì cũng đậu. Vậy mà giờ sáng dậy đi làm cũng thấy khó khăn, có ai khen trong công việc thì thấy vui lại, hết khen là buồn tiếp. Cũng đang làm ở công ty lớn, đang ở nước này nước kia, mà sao trống rỗng dữ? Cứ phải đăng và kể lại câu chuyện quá khứ thì mới thấy vui, nhớ về thời trẻ mà hoài niệm lắm lắm.
Tại sao thế nhỉ?
Mình không rõ. Mình cũng đang ở trong độ tuổi đó. Mặc dù đang không ở giai đoạn ấy, đang vui với những niềm vui mới, nhưng mình lờ mờ từng trải qua thời điểm đó rồi (2023-2024) nên mình tự suy ngẫm thấy thế này:
Thành công sớm, khởi đầu dễ dàng có thể là cái bẫy
Mình là 1 đứa bắt đầu tham gia dự án, làm này làm kia từ năm 17 tuổi. Hồi đó có điểm mạnh là ăn nói lanh lợi, dạn dĩ, nhiệt tình nên gì cũng xông xáo.
Cái được khen, được tung hô sớm. Được gửi gắm những câu như “con bé này chắc chắn sẽ được việc, sẽ giỏi, sẽ thành ông này bà nọ”. Với một đứa trẻ còn non, những lời khen đó vỗ về cái tôi khủng khiếp, được đà làm đủ thứ, ai kêu gì cũng làm, thấy mình giỏi, vượt trội, được công nhận qua sự tung hô.
Khi ấy Trái Đất nhỏ lại tí xíu, chỉ có 1 mình tỏa sáng rực rỡ.
Lúc ấy nghĩ mình giỏi quá mà, ưu tiên làm hơn là học. Cái gì học mà chậm quá là bảo “mình biết rồi, đi làm học nhanh hơn, thực tế hơn”.
Lao ra đời với sự hứng khởi, biết kiến thức nhưng không có “own” được nó, nghĩa là sở hữu nó: hiểu, tự phản biện, ghi nhận, quan sát, tìm tòi. Có kỹ năng để bắt đầu, do học vụn vặt lượm lặt mỗi chỗ một chút, bắt đầu công việc hồ hởi, vì là người có “tiềm năng” nên nhiều người dọn đường, thậm chí bỏ qua cái sai vụn vặt để mình tranh thủ được tỏa sáng. Cứ thế, 1 đứa nhỏ 18-20 thấy game này không khó, thành tựu đạt được trong tầm tay.
Nhưng mình thiếu, thiếu sự vững vàng, thiếu khoảng lặng, thiếu sự khiêm tốn để nghe nhiều hơn là nói, thiếu sự tỉnh táo để tách mình ra khỏi những lời khen kia mà nhìn vào những điều kiện thuận lợi đã có (khiến mọi thứ đụng vô dễ dàng hơn).
Và thế là kết thúc tuổi 21-22 với đầy bảng vàng thành tích. Đồng thời, một đống cái danh hiệu, danh xưng mà xã hội bảo rằng “cái này là hợp với em nhất”.
Thế là khi bước vào môi trường khác, khắc nghiệt hơn, tự dưng bàng hoàng nhận ra mấy cái mình biết sao nó rời rạc, lỏm chỏm quá. Mình không có khả năng nhân bản thành công tương tự ở chỗ mới này. Tự dưng có nhiều người giỏi xung quanh quá.
Mình trở thành một người rất bình thường.
Hào quang của nhân vật chính không còn nữa. Nhưng vẫn phải ráng gồng với những danh xưng được bản thân khi trẻ gán cho.
Thế là rất mệt mỏi và loay hoay đủ thứ. Chẳng còn cái gì khiến mình thấy vui nữa, cái gì cũng để mình thấy có vẻ an tâm thôi chứ chẳng có vui.
Và bắt đầu khủng hoảng.
Đó là những gì mình từng trải qua, khá nhẹ nhàng tới mức mình không biết và xung quanh mình ít ai thấy.
——
Mình đã làm gì và từ đó, có gợi ý nào cho các bạn?
1) Mình có người đồng hành
Mentor (anh Đức) + Hiếu là 2 người thường xuyên đặt câu hỏi cho những gì mình đang làm nhất. Lúc ngoài xã hội nhiều người tung hô hâm mộ mình, thì anh mentor + Hiếu sẽ hay bảo rằng có cái này, cái kia cần chỉnh hoặc khuyên mình hoãn điều này điều nọ lại.
Ban đầu mình thấy mọi người thật đáng ghét, như muốn hãm sự phát triển của mình vậy.
Giờ nghĩ lại, mình thấy rất biết ơn.
Nhờ có người đồng hành vừa ủng hộ, vừa tỉnh táo nhắc nhở, mình luôn luôn có những khoảng lặng chậm lại và chiêm nghiệm điều gì khiến mình vui, không vui, làm được lẫn chưa được và cần mẫn học hỏi thêm. Mình đã phải tự chiêm nghiệm ngay ở những thời điểm huy hoàng nhất.
Do đó, mình ít khi nào hoàn toàn hãnh diện vô đối về bản thân, do luôn có góc nhỏ tự vấn lại để nhìn sâu hơn.
2) Mình luôn duy trì việc học hỏi, kể cả lúc đang vui vẻ với công việc hiện tại
Đối với mình, công việc tốt chưa bao giờ là đích đến, chỉ là phương tiện. Đích đến của mình là sự hạnh phúc, tự do và sống thoải mái.
Với suy nghĩ này, mình dù đang có một ‘’dream job’’ thì cũng cứ duy trì việc học hỏi, làm quen cộng đồng mới liên tục. Bản thân mình được làm mới, được học, càng làm công việc hiện tại tốt hơn và càng trở nên mở mang hơn.
Không có cái loại công việc hay người sếp nào khiến mình thấy rằng tôi sẽ cống hiến quên mình cho công ty cả. Kể cả với ROAD hay LKotr (nơi mình là Co-Founder). Công ty cần mình để làm được việc cho họ, mình cần công ty để có tiền, có kỹ năng, có mối quan hệ. Hai bên hết mình vì nhau trong giai đoạn đó. Thế thôi, mình không và chẳng bao giờ cống hiến bán mạng, gắn tên tuổi mình vào tên ai, doanh nghiệp nào.
Thảo là Thảo, không có Thảo làm ở A, ở B, quen anh chị C.
3) Mình luôn duy trì 50% số dự án/ công việc mình đảm nhận mà vượt khả năng của bản thân
Mình khoái nhận dự án mới, nhận KPIs lắm. Mình thích vậy. Thích vừa được ghi nhận (thông qua 50% công việc trong tầm tay), vừa được hí hửng chỉ điểm ra những điểm cần khắc phục của bản thân (khi nhận việc quá sức).
Việc liên tục duy trì điều khó lẫn điều dễ khiến mình sống vừa thoải mái vừa chạm đất. Chẳng bao giờ nghĩ rằng mình hơn người tuyệt đỉnh, cũng sẽ chẳng thấy mình chạm đáy tồi tệ.
4) Mình chọn thay đổi môi trường
Trước 2025, mình đi làm theo công ty người quen rủ rê, ai thấy và quen mình thì kéo về làm. Cũng ngầu, nhưng hơi không ổn. Khi họ kéo mình về, rốt cuộc là ưu tiên của họ vẫn là cần cái năng lực của mình để tối ưu công việc khi ấy. Về làm cũng được, nhưng dễ bị kỳ vọng quá mức hoặc dễ dãi quá mức (vì quen nên bỏ qua lỗi). Giai đoạn này phải tỉnh, biết cách từ chối.
Mình đầu 2025 nhận 1 cái job vượt quá khả năng trên mọi phương diện, vậy mà êm ru. Chẳng ai biết mình, mọi người cư xử chuyên nghiệp rõ ràng. Sai thì nhắc nhở, đúng thì khen. Không vì mình quen ai hay đã từng làm gì mà đối xử khác đi.
Khoẻ re.
——
Mình thấy cũng chẳng sao khi ta dừng huy hoàng. Nếu nhìn đích đến cuộc đời là sự hạnh phúc thì từng chặng hay cột mốc đều là những thứ cần thiết xảy ra để mà chậm lại, học hỏi và hiểu mình hơn.
Thời huy hoàng có thể trở lại hoặc không, mình không thấy điều đó quan trọng bằng việc mình công nhận bản thân ở thời ấy, và đồng thời chấp nhận con người mình hiện tại (với những ưu tiên, tính cách lẫn sự vụng về thật khác).