Mình cũng khá ổn ở khả năng này, mình chia sẻ để các bạn đang muốn cải thiện có thể tham khảo hen. Việc có khả năng giao tiếp mạch lạc sẽ khiến các bạn làm việc nhanh hơn, lời nói thuyết phục hơn rồi từ đó nhiều điều thuận lợi hơn.
Đầu tiên tạm phân biệt ra có 2 phần: (1) Kỹ thuật khi nói (miệng) và (2) Cách tư duy (đầu).
Chúng ta không thể nói rõ dù biết trăm ngàn kỹ thuật, nếu trong đầu tư duy lộn xộn không rõ ý tứ.
——
1) Về Kỹ thuật khi nói
Các bạn có thể học 1 số khoá thiên về kỹ thuật như sau:
Các khoá về luyện giọng bụng, luyện ngắt nghỉ hiện này ở thị trường rất nhiều. Hãy chọn khoá có người đào tạo có kinh nghiệm làm công việc liên quan và có đội ngũ trợ giảng hỗ trợ liên tục, đừng chỉ tìm khoá có người nổi tiếng.
Các bạn có thể học công thức trình bày – luyện theo – hỏi góp ý (feedback) – luyện đi luyện lại. Tuy nhiên cách tìm công thức là tìm theo nhu cầu cụ thể, vì nếu tìm kiểu ‘’Cách nói chuyện hay’’ thì mình thấy khá lan man, ví dụ bạn muốn tìm cách để phát biểu trong cuộc họp thật tốt, thì hãy tìm ‘’How to communicate clearly in meetings’’. Bạn muốn tìm trong lúc viết báo cáo, viết email, trong cuộc họp 1-1 thì đều sẽ có cách ứng dụng khác nhau. Cứ tìm theo từ khoá rồi dần dần sẽ ra. Quan trọng là tìm xong các bạn phải duy trì luyện tập đều đặn
– Các bạn có thể tìm kiếm thêm các video trên YouTube về ngôn ngữ cơ thể để điều chỉnh cho phù hợp bối cảnh giao tiếp
Cá nhân mình thì vòng vòng áp dụng mấy ‘’công thức’’ đơn giản như sau:
—> Khi họp: Luôn chuẩn bị agenda (Ai, làm gì, khi nào, kết quả, bước tiếp theo) trước, phát biểu giữa chừng thì ‘’Ai + Nhu cầu gì + Lý do + Kết quả dự kiến + Đề xuất nguồn lực/ Timeline + Chốt bước tiếp theo’’
—> Khi trình bày về 1 vấn đề cụ thể: Ai + Làm gì + Kết quả + Tác động + Bước tiếp theo
—> Khi thuyết trình: Agenda + Kỳ vọng cuối buổi có gì + Phần này sẽ có mấy ý (Ý 1 ngắn gọn là, đưa ví dụ, kết luận) + Tóm tắt + Bước tiếp theo
—> Khi tranh luận, trao đổi: Ai + Vấn đề gì + Ý tưởng/ Góc nhìn là gì + Ý kiến cá nhân + Insights từ nguồn khác + Tác động dự kiến + Đề xuất + Bước tiếp theo
Cái mình làm được là mình luyện tập liên tục thông qua công việc (nói xong mà thấy người ta hiểu liền thì sẽ ghi nhớ lại mà duy trì, thấy ai cùng nói 1 ý mà hay quá ghi lại công thức rồi luyện tập bắt chước) tầm 60-80 buổi họp/ tháng, kéo dài liên tục 4 năm hơn.
2) Về Tư duy khi nói
Các bạn có thể đi học các khoá về Tư duy phản biện, Tư duy logic, Tư duy hệ thống (học Online cũng được) để học + thực hành về cách sắp xếp ý tứ, làm rõ suy nghĩ và lăn tăn trong chính mình. Khi chọn khoá học, hãy chọn người có kinh nghiệm giảng dạy, có khả năng trình bày thông tin khoá học của chính họ 1 cách rõ ràng rành mạch, và có khả năng truyền đạt tốt (kiểu họ đang là nhân chứng sống cho việc họ đang làm á) để học
Các bạn phải luyện tập và chiêm nghiệm liên tục. Cái này là quan trọng nhất. Những bạn hỏi mình sao các bạn mãi không truyền đạt được tốt mặc dù xem rất nhiều công thức hướng dẫn, mình hỏi bạn có luyện tập không, thì bạn bảo không.
Nếu không luyện tập thì rất khó để tự quan sát, rút kinh nghiệm và tiến bộ. Các bạn có rất nhiều cách để luyện: Với bạn bè (thay vì chỉ kể drama công sở theo hướng kịch tính, có thể luyện kể lại 1 sự việc và trao đổi góc nhìn với nhau), luyện phát biểu trong các sự kiện/ lớp học mà mình tham gia (bạn phát biểu xong chẳng ai nhớ bạn là ai đâu, hãy tận dụng cơ hội này), luyện trao đổi với đồng nghiệp/ sếp. Có 1 cách luyện khác là luyện viết, luyện cách trình bày 1 vấn đề sao cho người ta dừng lại đọc.
——
Nhớ hồi đầu 2025, sếp mình góp ý có vài thói quen trong trình bày tiếng Anh của mình có thể khiến sếp hơi bối rối và khó nắm thông tin. Mình như bắt được vàng (trời tự dưng có người góp ý cho mình mà), lấy giấy bút ra và hỏi chỗ nào thế, ví dụ và hỏi sếp có gợi ý luyện tập như nào không. Sau đó mình luyện tập hàng tuần luôn. Và giờ mình nói gì sếp cũng hiểu.
Mình vẫn là người đang học và đang luyện, lúc mình đang chia sẻ với các bạn xong là lúc mình sẽ ngồi 10 phút nghĩ rằng vừa rồi mình đã làm tốt việc gì để duy trì, chỗ nào cách trình bày có vẻ hơi khó hiểu thì sẽ ghi chú kĩ lại để thay đổi lần sau.
Khi bạn nói tốt, trình bày tốt thì bạn làm gì cũng thuận lợi. Lúc làm việc, mình gặp 1 người không có khả năng trình bày tốt và điều đó làm mình khó làm việc cùng họ hơn, thì mình cũng không đánh giá gì họ. Nhưng sau nhiều tháng mà họ vẫn cứ y chang, thì cách mình làm là dần rút lui các dự án có họ tham gia hoặc không giao việc quan trọng cho họ nữa.
Vì nếu mình có 1 vấn đề A thì không phải lỗi của mình, sau đó được chỉ ra và tạo điều kiện để sửa, mà mình vẫn bị vấn đề A liên tục thì đó có thể là vấn đề của mình rồi. Nếu các bạn có biết hiện tượng ‘’quiet quitting’’ thì mình cũng có ‘’quiet removing’’: Dần loại bỏ vai trò của những nhân sự mãi không tiến bộ dù tổ chức tạo điều kiện hết sức để cải thiện.
——
A Life-long Learner – Người học tập suốt đời là vậy đó, là người cứ tiếp tục học hỏi liên tục với sự chăm chỉ và cầu thị. Rất mong chúng ta cùng nhau duy trì được tinh thần này